Świeżo przetarte drewno zawiera dużo wilgoci i zazwyczaj nie nadaje się od razu do wykonania mebli, podłóg, drzwi czy innych elementów wymagających stabilnych wymiarów. Prawidłowe suszenie drewna jest więc kolejnym ważnym etapem po przetarciu kłody.
Samo pozostawienie desek na kilka miesięcy nie gwarantuje jednak dobrego efektu. Na wynik wpływają między innymi gatunek drewna, grubość tarcicy, sposób jej ułożenia, przepływ powietrza, temperatura, wilgotność otoczenia oraz wilgotność, jaką chcemy osiągnąć przed dalszą obróbką.
W tym poradniku wyjaśniamy jak suszyć drewno naturalnie i w suszarni, jak prawidłowo przekładkować tarcicę oraz kiedy warto rozważyć kontrolowane suszenie komorowe.
Dlaczego drewno trzeba suszyć?
Drewno jest materiałem higroskopijnym – oddaje i pobiera wilgoć w zależności od warunków otoczenia. Wraz ze zmianą wilgotności zmieniają się również jego wymiary.
Jeżeli zbyt mokra tarcica zostanie wykorzystana do wykonania gotowego elementu, w trakcie dalszego wysychania może dojść między innymi do paczenia, pękania, kurczenia oraz powstawania szczelin.
Dlatego celem suszenia nie jest po prostu „wysuszenie deski jak najmocniej”. Chodzi o uzyskanie wilgotności odpowiedniej do późniejszego zastosowania drewna.
Jak suszyć drewno? Dwie podstawowe metody
W praktyce użytkownik własnego traka lub niewielkiego tartaku ma dwie podstawowe możliwości:
- suszenie naturalne – wykorzystujące przepływ powietrza i warunki atmosferyczne,
- suszenie komorowe – prowadzone w kontrolowanych warunkach przy wymuszonym obiegu powietrza i podwyższonej temperaturze.
Obie metody mogą być skuteczne. Różnią się przede wszystkim czasem, stopniem kontroli procesu i możliwą do osiągnięcia wilgotnością końcową.
Suszenie naturalne drewna – jak zrobić to prawidłowo?
Suszenie drewna na powietrzu jest najprostszą i najtańszą metodą. Nie wymaga suszarni ani dodatkowego źródła energii, ale wymaga odpowiedniego miejsca, starannego ułożenia tarcicy i czasu.
1. Odizoluj drewno od gruntu
Stos tarcicy nie powinien leżeć bezpośrednio na ziemi. Drewno trzeba umieścić na stabilnej podstawie zapewniającej przepływ powietrza również od spodu.
Podłoże powinno być możliwie równe. Jeżeli podstawa będzie skręcona lub nierówna, cały stos może pracować i zwiększać ryzyko odkształcenia desek.
2. Stosuj przekładki pomiędzy warstwami
Desek nie układa się bezpośrednio jedna na drugiej. Pomiędzy kolejnymi warstwami trzeba zastosować suche przekładki o jednakowej grubości.
Przekładki tworzą kanały, którymi powietrze może przepływać przez cały stos. Powinny być rozmieszczone regularnie i – co bardzo ważne – znajdować się możliwie dokładnie jedna nad drugą w kolejnych warstwach.
Dzięki temu ciężar stosu jest przenoszony pionowo i zmniejsza się ryzyko wygięcia tarcicy.
3. Zapewnij przepływ powietrza
Najważniejszym elementem suszenia naturalnego jest swobodna cyrkulacja powietrza wokół i pomiędzy deskami.
Nie należy szczelnie owijać stosu folią. Trzeba chronić drewno przed bezpośrednim opadem, ale jednocześnie pozostawić możliwość odprowadzania wilgoci.
4. Chroń stos od góry
Deszcz ponownie zwilżający tarcicę utrudnia równomierne suszenie. Dlatego stos warto zabezpieczyć od góry daszkiem lub innym przykryciem, pozostawiając jego boki otwarte dla przepływu powietrza.
5. Nie przyspieszaj suszenia na siłę
Największy problem pojawia się wtedy, gdy powierzchnia drewna wysycha znacznie szybciej niż jego wnętrze. Powstające naprężenia mogą prowadzić do pękania i deformacji.
Dlatego bardzo intensywne słońce i gwałtowne przesuszanie świeżo przetartej tarcicy nie zawsze są korzystne. Równomierny proces jest ważniejszy od maksymalnej szybkości.
Ile czasu schnie drewno?
Nie istnieje jedna prawidłowa odpowiedź typu „deska schnie rok”. Czas potrzebny do wysuszenia zależy od wielu czynników.
Największe znaczenie mają:
- gatunek drewna,
- początkowa wilgotność,
- grubość i szerokość tarcicy,
- pora roku,
- temperatura i wilgotność powietrza,
- intensywność przepływu powietrza,
- sposób przekładkowania,
- oczekiwana wilgotność końcowa.
Dlatego zamiast określać gotowość drewna wyłącznie na podstawie czasu, znacznie lepiej kontrolować jego rzeczywistą wilgotność.
Jak sprawdzić, czy drewno jest już suche?
Najpraktyczniejszym rozwiązaniem jest użycie wilgotnościomierza do drewna. Pozwala on sprawdzać zmiany zachodzące podczas suszenia i ocenić, czy materiał osiągnął poziom odpowiedni do planowanego zastosowania.
Pomiar warto wykonywać na kilku deskach i w różnych miejscach stosu. Pojedynczy pomiar jednej deski nie musi reprezentować całej partii.
Docelowa wilgotność zależy od zastosowania. Innych warunków wymaga drewno używane na zewnątrz, innych materiał konstrukcyjny, a jeszcze innych tarcica przeznaczona na meble, podłogi, drzwi czy elementy stolarskie używane wewnątrz ogrzewanych pomieszczeń.
Suszenie naturalne – zalety i ograniczenia
| Zalety | Ograniczenia |
|---|---|
| niski koszt procesu | długi i trudny do dokładnego przewidzenia czas |
| brak konieczności zasilania urządzeń | duża zależność od pogody i pory roku |
| prosta organizacja przy niewielkiej ilości drewna | ograniczona kontrola temperatury i wilgotności |
| dobra metoda wstępnego suszenia tarcicy | trudniej uzyskać powtarzalny rezultat całej partii |
Kiedy warto zastosować suszarnię do drewna?
Suszenie naturalne jest wystarczające w wielu zastosowaniach, ale sytuacja zmienia się, gdy potrzebujemy większej kontroli nad procesem, krótszego czasu suszenia albo tarcicy przygotowanej do dokładnej obróbki stolarskiej.
W suszarni powietrze przepływa przez odpowiednio ułożone warstwy drewna. Temperatura, wymiana powietrza i sposób odprowadzania wilgoci mogą być kontrolowane znacznie lepiej niż w otwartym stosie.
Aktualnym rozwiązaniem Logosol jest system wykorzystujący jednostkę suszącą WDU. Może ona współpracować z gotową komorą WDK albo zostać zastosowana w odpowiednio przygotowanej własnej komorze. WDU wykorzystuje ogrzewanie i wymuszony obieg powietrza, a dopływ powietrza zewnętrznego pomaga odprowadzać wilgoć z procesu suszenia.
Aktualne rozwiązania znajdziesz w kategorii suszarnie do drewna Logosol.
Suszenie naturalne czy komorowe – co wybrać?
| Cecha | Suszenie naturalne | Suszenie komorowe |
|---|---|---|
| Koszt rozpoczęcia | niski | wymaga komory i urządzenia suszącego |
| Czas | długi i zależny od warunków | znacznie łatwiejszy do kontrolowania |
| Kontrola procesu | ograniczona | dużo większa |
| Zależność od pogody | duża | znacznie mniejsza |
| Regularna produkcja | mniej przewidywalna | łatwiejsza do zaplanowania |
Czy można najpierw suszyć naturalnie, a później w suszarni?
Tak. Te metody nie muszą się wzajemnie wykluczać.
W praktyce tarcica może zostać najpierw wstępnie podsuszona na powietrzu, a później umieszczona w suszarni w celu dalszego, bardziej kontrolowanego obniżania wilgotności.
Takie podejście może mieć sens szczególnie wtedy, gdy przecieramy większą ilość własnego drewna i nie potrzebujemy od razu umieszczać całej świeżej partii w komorze.
Jak układać drewno w suszarni?
Niezależnie od tego, czy drewno schnie na powietrzu, czy w komorze, podstawowa zasada pozostaje podobna: powietrze musi mieć możliwość przepływania pomiędzy warstwami tarcicy.
Deski należy więc układać warstwami na przekładkach. Stos powinien być stabilny, a kanały powietrzne możliwie równomierne.
Aktualna komora WDK firmy Logosol ma konstrukcję pozwalającą unieść drewno nad podłoże i zapewnić przepływ powietrza również pod stosem. Producent stosuje izolowaną osłonę wewnętrzną, osłonę zewnętrzną oraz sztywny aluminiowy stelaż.
Najczęstsze błędy przy suszeniu drewna
Nawet dobry sprzęt nie naprawi źle przygotowanego stosu. W praktyce szczególnie warto unikać:
- układania desek bez przekładek,
- nierównego rozmieszczenia przekładek,
- ustawienia stosu bezpośrednio na wilgotnym gruncie,
- szczelnego owinięcia drewna bez możliwości wentylacji,
- braku ochrony przed opadami podczas suszenia naturalnego,
- zbyt gwałtownego wysuszania powierzchni świeżego drewna,
- oceniania wilgotności wyłącznie na podstawie wyglądu lub czasu,
- użycia wilgotnej tarcicy do precyzyjnych prac stolarskich.
Co ma największy wpływ na czas suszenia?
Nie należy porównywać czasu suszenia dwóch partii tylko na podstawie liczby dni lub tygodni. Ta sama metoda może dać zupełnie różne wyniki dla innych gatunków i wymiarów drewna.
Na przebieg procesu wpływają przede wszystkim grubość materiału, gatunek, początkowa wilgotność, sposób przekładkowania, przepływ powietrza oraz warunki otoczenia.
Dlatego bardziej profesjonalnym podejściem jest obserwowanie procesu i wykonywanie pomiarów, zamiast przyjmowania sztywnej zasady typu „tyle centymetrów grubości = tyle lat suszenia”.
Suszarnia do drewna WDU czy kompletny zestaw WDK + WDU?
Jeżeli po suszeniu naturalnym potrzebujesz większej kontroli procesu, w ofercie Logosol są dwa podstawowe warianty.
Sama jednostka WDU jest rozwiązaniem dla użytkownika, który ma już odpowiednio przygotowaną komorę albo chce wykonać ją samodzielnie.
Kompletny zestaw WDK + WDU zawiera natomiast gotową komorę suszarniczą oraz jednostkę suszącą. Jest przeznaczony dla osób, które chcą korzystać z kompletnego systemu bez samodzielnego projektowania komory.
Oba aktualne rozwiązania można porównać w kategorii suszarnie do drewna – WDK i WDU.
Jak skutecznie suszyć drewno – najważniejsza zasada
Dobre suszenie zaczyna się jeszcze przed uruchomieniem suszarni. Równa tarcica, prawidłowe przekładki, stabilny stos i swobodny przepływ powietrza mają ogromne znaczenie niezależnie od zastosowanej metody.
Jeżeli suszysz niewielką ilość drewna na własne potrzeby i możesz poczekać, dobrze przygotowane suszenie naturalne może być wystarczające.
Jeżeli natomiast potrzebujesz bardziej przewidywalnego procesu, przygotowujesz drewno do dalszej obróbki stolarskiej albo regularnie przecierasz własną tarcicę, warto rozważyć kontrolowane suszenie w suszarni do drewna.
W kolejnych poradnikach BELGtools rozwiniemy również temat pomiaru wilgotności, przygotowania własnej komory oraz doboru suszarni do ilości i wymiarów tarcicy.
