Masz własny las i zastanawiasz się, czy możesz wyciąć w nim drzewa na opał, budowę, remont albo własne projekty? Sam fakt, że jesteś właścicielem gruntu leśnego, nie oznacza pełnej dowolności w wycince. Z drugiej strony legalne pozyskiwanie drewna z prywatnego lasu jest jak najbardziej możliwe.
Trzeba tylko wiedzieć, od czego zacząć, gdzie sprawdzić dokumentację swojej działki oraz jakie obowiązki ma właściciel lasu. A kiedy drewno zostanie już legalnie pozyskane, warto zastanowić się, czy każda dobra kłoda rzeczywiście powinna zostać przeznaczona na opał.
W tym poradniku przechodzimy całą drogę: od prywatnego lasu, poprzez legalne pozyskanie i zrywkę drewna, aż do własnych desek i belek.
Czy można wyciąć drzewa we własnym prywatnym lesie?
Generalnie tak. Właściciel prywatnego lasu może prowadzić gospodarkę leśną i pozyskiwać z niego drewno. Nie oznacza to jednak, że można w dowolnym momencie wyciąć wszystkie drzewa albo trwale odlesić działkę.
Gospodarkę w lasach prywatnych regulują przede wszystkim przepisy ustawy o lasach, natomiast kwestie związane z przeznaczaniem gruntów leśnych na inne cele regulują również przepisy dotyczące ochrony gruntów rolnych i leśnych.
Lasy prywatne stanowią około jednej piątej powierzchni lasów w Polsce. Charakterystyczną cechą wielu z nich jest znaczne rozdrobnienie – często są to niewielkie działki należące do różnych właścicieli.
Dlatego zanim uruchomimy pilarkę, trzeba przede wszystkim dokładnie ustalić, gdzie znajduje się nasza działka i jakie zasady gospodarki leśnej jej dotyczą.
Najpierw sprawdź, czy Twoja działka rzeczywiście jest lasem
Pierwszym krokiem powinno być sprawdzenie oznaczenia działki w ewidencji gruntów i budynków.
Pomocnym narzędziem jest Geoportal, dzięki któremu można sprawdzić lokalizację działki, numery ewidencyjne i orientacyjny przebieg granic.
Ma to szczególne znaczenie w rozdrobnionych kompleksach leśnych, gdzie granice własności nie zawsze są jednoznacznie widoczne w terenie. Innymi słowy: zanim zaczniemy pozyskiwać drewno, warto upewnić się, że pracujemy rzeczywiście na swojej działce.
Jeżeli grunt figuruje w ewidencji jako użytek Ls, mamy do czynienia z gruntem leśnym objętym zasadami gospodarki leśnej.
Co to jest UPUL?
UPUL to skrót od określenia uproszczony plan urządzenia lasu. Jest to jeden z podstawowych dokumentów wykorzystywanych przy prowadzeniu gospodarki w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa.
Plan sporządzany jest na okres 10 lat i określa stan lasu oraz zadania gospodarcze przewidziane dla poszczególnych fragmentów drzewostanu.
Co można znaleźć w uproszczonym planie urządzenia lasu?
W UPUL znajdują się między innymi informacje dotyczące drzewostanu, działek ewidencyjnych, powierzchni poszczególnych wydzieleń oraz wskazań gospodarczych.
Dokument może określać między innymi zakres pozyskania drewna, potrzeby pielęgnacyjne i hodowlane oraz działania związane z odnowieniem lasu.
Dzięki temu właściciel lasu nie musi sam oceniać, ile drewna i w jakim okresie powinien pozyskiwać.
Gdzie znaleźć UPUL dla swojej działki?
Informacji należy przede wszystkim szukać w starostwie powiatowym właściwym dla miejsca położenia lasu.
Przydatny jest również Bank Danych o Lasach oraz aplikacja mobilna mBDL.
Warto pamiętać, że nie każdy niewielki prywatny las musi posiadać własny UPUL. W określonych przypadkach gospodarka może być prowadzona na podstawie decyzji starosty wydanej w oparciu o inwentaryzację stanu lasu.
Dlatego przed rozpoczęciem prac najlepiej ustalić w starostwie albo u osoby sprawującej nadzór nad lasami prywatnymi, jaki dokument obowiązuje dokładnie dla naszej działki.
Kto nadzoruje gospodarkę w prywatnym lesie?
Nadzór nad gospodarką leśną w lasach niestanowiących własności Skarbu Państwa sprawuje co do zasady starosta.
W wielu powiatach wykonywanie części tych zadań powierzane jest właściwym nadleśnictwom Lasów Państwowych. W praktyce oznacza to, że w jednym miejscu właściciel będzie kontaktował się bezpośrednio ze starostwem, a w innym z osobą wyznaczoną przez nadleśnictwo.
Przed rozpoczęciem wycinki warto więc sprawdzić lokalną procedurę.
Jak legalnie pozyskać drewno z własnego lasu?
Cały proces można sprowadzić do kilku etapów:
- ustalenia dokładnej działki i jej statusu w ewidencji,
- sprawdzenia UPUL albo właściwej decyzji dotyczącej gospodarki leśnej,
- ustalenia, jaki zakres prac można wykonać,
- pozyskania drewna zgodnie z obowiązującymi dla działki wskazaniami,
- zgłoszenia pozyskanego drewna do ocechowania i uzyskania dokumentu potwierdzającego legalność jego pozyskania.
Drewno pozyskane z prywatnego lasu podlega ocechowaniu. Dlatego szczególnie ważne jest, aby przed wykonaniem prac skontaktować się z jednostką sprawującą nadzór i upewnić się, jak procedura wygląda w danym powiecie.
Własny las nie oznacza dowolnego odlesienia działki
Normalne pozyskanie drewna w ramach prowadzenia gospodarki leśnej to zupełnie inna sytuacja niż trwałe usunięcie lasu i przeznaczenie terenu na przykład pod budowę, plac czy inną działalność.
Jeżeli celem właściciela jest trwała zmiana przeznaczenia gruntu, należy wcześniej sprawdzić odrębne wymagania administracyjne.
Drewno z własnego lasu – opał czy wartościowy surowiec?
Po legalnym pozyskaniu drewna pojawia się kolejne pytanie: co z nim zrobić?
Najbardziej oczywistym kierunkiem jest drewno opałowe. Dla właściciela domu, gospodarstwa lub siedliska własny surowiec może stanowić istotne uzupełnienie zapasów energii cieplnej na zimę.
Nie oznacza to oczywiście całkowicie „darmowego ogrzewania”. Pozostaje koszt pracy, sprzętu, transportu, przygotowania oraz suszenia drewna. Różnica polega jednak na tym, że właściciel posiada własny surowiec i może odpowiednio nim gospodarować.
Zanim zaczniesz planować transport, łupanie lub dalszą obróbkę drewna, warto wiedzieć, ile surowca faktycznie masz. Wyjaśniamy to w poradniku Metr przestrzenny a metr sześcienny drewna – ile to jest 1 mp i 1 m³?. Pokazujemy w nim, dlaczego metr przestrzenny nie jest tym samym co kubik drewna, jak działają współczynniki przeliczeniowe oraz skąd mogą wynikać różnice pomiędzy objętością stosu a ilością drewna podaną w m³.
Nie każda dobra kłoda powinna jednak od razu zostać pocięta na krótkie kawałki i przeznaczona do pieca.
Proste, zdrowe i odpowiednio grube pnie mogą mieć znacznie większą wartość jako deski, belki, kantówki i materiał konstrukcyjny.
Jak wywieźć drewno z prywatnego lasu?
Samo ścięcie drzewa to dopiero początek. Pozyskane drewno trzeba jeszcze przemieścić, załadować i przewieźć do drogi, gospodarstwa albo miejsca dalszej obróbki.
Przy niewielkich i rozdrobnionych działkach nie zawsze potrzebny jest duży ciągnik leśny. Interesującym rozwiązaniem może być kompaktowy zestaw składający się z quada oraz przyczepy leśnej.
Quad HISUN do pracy w lesie i gospodarstwie
Quad może służyć nie tylko do jazdy rekreacyjnej. Odpowiednio dobrany pojazd ATV może być wykorzystywany do przemieszczania się po lesie, przewożenia narzędzi, kontroli działek oraz współpracy z wyposażeniem roboczym.
W naszej ofercie znajdują się quady HISUN ATV 4x4 z homologacją T3b. Dostępne są różne modele z rodziny Guardian, dlatego nie wskazujemy jednego quada jako rozwiązania dla każdego użytkownika.
Przy wyborze warto uwzględnić teren, masę planowanego wyposażenia, sposób użytkowania oraz parametry konkretnego pojazdu.
Zobacz wszystkie quady HISUN ATV dostępne w BELGtools.pl
Przyczepa leśna ATV z HDS – zrywka i samodzielny załadunek drewna
Jeżeli chcemy ograniczyć ręczne przetaczanie i załadunek ciężkich kłód, naturalnym uzupełnieniem quada jest przyczepa leśna ATV Kellfri z żurawiem hydraulicznym.
W ofercie znajdują się konstrukcje o różnej ładowności i długości żurawia, w tym wersje wyposażone we własny napęd hydrauliczny przyczepy, skrętny dyszel oraz wyciągarkę.
Żuraw z chwytakiem pozwala samodzielnie podnosić kłody i układać je na przyczepie. W bardziej wymagającym terenie napęd przyczepy może dodatkowo wspomagać przemieszczanie zestawu.
Nie oznacza to, że każdą przyczepę można obciążyć do jej maksymalnej wartości i podłączyć do dowolnego quada. Zawsze należy sprawdzić parametry konkretnego ATV, masę przyczepy, dopuszczalne obciążenia oraz rzeczywiste warunki pracy.
Zobacz przyczepy leśne ATV Kellfri z HDS
Jeżeli chcesz dokładniej poznać różnice pomiędzy poszczególnymi konfiguracjami, przeczytaj również nasz poradnik: Przyczepa leśna z HDS do quada – jak dobrać i kiedy się opłaca?
Przy wyborze lżejszych przyczep i wyposażenia gospodarskiego pomocny będzie także poradnik Jak dobrać przyczepkę do quada i ATV?
Od kłody do własnej deski – czy warto mieć własny trak?
Kiedy drewno zostanie już wywiezione z lasu, warto jeszcze raz przyjrzeć się najlepszym kłodom.
Jeżeli pień jest prosty, zdrowy i ma odpowiednią średnicę, często szkoda od razu przerabiać go na opał. Z jednej kłody można uzyskać deski, belki, kantówki oraz materiał do budowy wiaty, drewutni, altany, ogrodzenia, mebli czy innych konstrukcji.
Do samodzielnego przecierania można wykorzystać traki łańcuchowe Logosol albo traki taśmowe Logosol.
Logosol F3 4 m – prosty sposób na pierwsze własne deski
Dla właściciela lasu, który posiada już odpowiednio mocną pilarkę, ciekawym rozwiązaniem na początek jest trak łańcuchowy Logosol F3 4 m.
F3 jest lekkim, modułowym trakiem przeznaczonym do samodzielnego przecierania kłód. Wersja 4-metrowa obsługuje kłody o średnicy do około 70 cm i długości około 3,7 m.
Sam trak waży około 53 kg, dzięki czemu można go stosunkowo łatwo transportować i ustawić w gospodarstwie, na placu albo bliżej miejsca składowania drewna.
Jeżeli chcemy wykorzystać posiadaną pilarkę jako jednostkę tnącą, należy zwrócić uwagę na jej moc. Dla F3 producent zaleca pilarki o mocy minimum około 5,3 kW, czyli 7,1 KM.
Zobacz Logosol F3 4 m w sklepie
Logosol B701 – własny niewielki trak taśmowy
Jeżeli drewna jest więcej albo planujemy regularne przecieranie, kolejnym krokiem może być Logosol B701.
B701 jest kompaktowym trakiem taśmowym, który pozwala przecierać kłody o średnicy do około 70 cm i długości około 3,8 m.
W kategorii B701 dostępne są zarówno wersje spalinowe, jak i elektryczne. Dzięki temu można dobrać napęd do miejsca pracy – wersję spalinową do pracy bardziej mobilnej albo elektryczną do gospodarstwa i warsztatu z odpowiednim zasilaniem.
Zobacz traki taśmowe Logosol B701
Jeżeli nie wiesz jeszcze, czy lepszym rozwiązaniem będzie trak łańcuchowy czy taśmowy, przeczytaj również nasz poradnik Trak łańcuchowy czy taśmowy – który wybrać?.
Prywatny las – od drzewa do gotowego materiału
Jeżeli spojrzymy na cały proces szerzej, własny las może być czymś więcej niż tylko źródłem drewna opałowego.
Prywatny las → legalne pozyskanie drewna → pomiar ilości drewna → zrywka → załadunek → transport → selekcja kłód → opał albo własna tarcica.
Przy niewielkiej lub rozdrobnionej powierzchni nie zawsze potrzeba dużego sprzętu leśnego. Quad może odpowiadać za dojazd i transport, przyczepa z żurawiem za zrywkę i załadunek, a własny trak za wykorzystanie najbardziej wartościowych kłód.
To rozwiązanie szczególnie ciekawe dla osób mieszkających na terenach wiejskich, właścicieli gospodarstw, siedlisk i prywatnych lasów, które chcą możliwie dobrze wykorzystać własny surowiec.
Jaki zestaw wybrać do własnego lasu?
Nie istnieje jeden zestaw odpowiedni dla każdego właściciela lasu. Innego sprzętu potrzebuje osoba pozyskująca kilka metrów drewna rocznie, a innego użytkownik regularnie gospodarujący na większej powierzchni.
Przed zakupem warto określić przede wszystkim:
- powierzchnię i rozdrobnienie lasu,
- ukształtowanie i nośność terenu,
- typową średnicę i długość kłód,
- odległość zrywki,
- ilość drewna pozyskiwanego w ciągu roku,
- czy drewno ma być przeznaczane na opał, czy również na tarcicę,
- jak często sprzęt będzie używany również poza lasem.
Jeżeli potrzebujesz pomocy w dobraniu quada, przyczepy leśnej lub traka do własnych potrzeb, skontaktuj się z BELGtools.pl pod numerem 698 230 629.
Najczęściej zadawane pytania – prywatny las i wycinka drzew
Czy mogę wyciąć drzewo w swoim prywatnym lesie?
Tak, ale pozyskanie drewna powinno odbywać się zgodnie z dokumentacją dotyczącą gospodarki leśnej dla konkretnej działki, np. UPUL lub właściwą decyzją. Przed rozpoczęciem prac warto potwierdzić procedurę w starostwie albo jednostce sprawującej nadzór nad lasami prywatnymi.
Co to jest UPUL?
UPUL to uproszczony plan urządzenia lasu. Dokument jest sporządzany na okres 10 lat i zawiera informacje o stanie lasu oraz zadaniach gospodarczych przewidzianych dla poszczególnych powierzchni.
Gdzie sprawdzić UPUL?
Informacji można szukać przede wszystkim we właściwym starostwie powiatowym oraz w Banku Danych o Lasach.
Czy drewno z prywatnego lasu trzeba ocechować?
Tak. Drewno pozyskane w prywatnym lesie podlega ocechowaniu, a właściciel otrzymuje dokument potwierdzający legalność jego pozyskania.
Jak policzyć ilość drewna po pozyskaniu?
W praktyce można spotkać zarówno metry przestrzenne (mp), jak i metry sześcienne (m³). Nie są to te same jednostki. Szczegółowo wyjaśniamy różnicę w poradniku Metr przestrzenny a metr sześcienny drewna – ile to jest 1 mp i 1 m³?.
Czy quad nadaje się do pracy w prywatnym lesie?
Quad 4x4 może być użytecznym pojazdem w niewielkim i rozdrobnionym lesie, szczególnie do przemieszczania się, transportu narzędzi oraz współpracy z odpowiednio dobraną przyczepą. Parametry przyczepy i ładunku należy jednak zawsze dopasować do możliwości konkretnego ATV.
Jak samodzielnie załadować kłody na przyczepę?
Do tego celu można wykorzystać przyczepę leśną ATV wyposażoną w hydrauliczny żuraw i chwytak do drewna. Dostępne są również wersje z własnym napędem przyczepy, skrętnym dyszlem i wyciągarką.
Czy można samodzielnie zrobić deski z drewna z własnego lasu?
Tak. Po legalnym pozyskaniu drewna odpowiednie kłody można przecierać na deski, belki i kantówki. Do okazjonalnej pracy można rozważyć trak łańcuchowy Logosol F3, natomiast do regularniejszego przecierania ciekawym rozwiązaniem jest trak taśmowy Logosol B701.
Podstawa merytoryczna: ustawa o lasach, przepisy dotyczące ochrony gruntów rolnych i leśnych, Bank Danych o Lasach oraz materiały informacyjne Lasów Państwowych.
Artykuł ma charakter informacyjny. Przed rozpoczęciem pozyskania drewna należy sprawdzić aktualne dokumenty dotyczące konkretnej działki oraz procedurę obowiązującą we właściwym starostwie lub jednostce sprawującej nadzór nad lasami prywatnymi.
```
